مدیریت تغذیه
گاو خشک
مقدمه:
هدف از خشك كردن گاو،استراحت دام به منظور شروع دوره شير دهي بعدي است.اين دوره به گاو اجازه مي دهد تا مقداري از مواد غذايي مورد احتياج بدن خود را ذخيره نموده و غدد پستاني نيز براي توليد شير آماده شوند.
اين دوره بويژه جهت جبران ذخاير بدني گاوي كه در اواخر دوره آبستن ضعيف شده است اهميت زيادي دارد.
از طرف ديگر چاقي زياد نيز نا مطلوب است و زمينه ساز بيماريهاي گوارشي متعدد نظير "كتوز" (اختلالات گوارشي) مي گردد.بهترين زمان پيشنهادي براي خشك كردن گاو دو ماه قبل از زايمان مي باشد.جهت اينكار بايستي مصرف خوراك را كاهش داده و در مصرف آب نيز محدوديت بكار برد.بهترين شيوه جهت اغلب گاوها توقف يكباره دوشش مي باشد.
تغذيه گاوهاي خشك:
تغذيه در اين دوره شامل مواد غذايي مورد نياز براي نگهداري بدن،رشد جنين،كنترل وضعيت بدني مي باشد.
اين كنترل به وسيله تغذيه جيره هايي با انرژي نسبتأ پائين كه به مقدار كافي پرتئين مواد معدني و ويتامين ها را فراهم مي كند،انجام مي پذيرد.
مقدار مناسب مواد غذايي به گاوها اجازه مي دهد تا در هنگام زايمان داراي ذخاير كافي از چربي و پروتئين باشند.
هنگامي كه زايش صورت مي گيرد از يك طرف توليد شير افزايش يافته و از طرف ديگر اشتها دام شديدأ كاهش مي يابد و اين تناقص باعث بروز مشكلات گوارشي متعددي مي شود.
براي به حداقل رساندن اين مشكلات تا رسيدن به نقطه اوج شير دهي (6 تا 8 ماهگي) دام مجبور است كه از ذخاير بدني خود جهت تامين شير توليدي استفاده نمايد به همين دليل تغذيه دوران خشكي جهت تامين اين نيازها حائز اهميت بوده و در غير اين صورت علاوه بر كاهش شديد وزن دام،دوره اوج شيردهي نيز كاهش مي يابد.البته اين شرايط از هفته هشتم به بعد كه ماده خشك مصرفي (اشتهاء دام) دوباره به حداكثر مي رسد و بين خوراك مصرفي و توليد شير تعادل بر قرار مي گردد،به مرور بهبود يافته و ذخائر دوباره جايگزين مي شوند و از حدود 12 هفتگي به بعد گاوها قادر به نشان دادن علايم فحلي وآبستني مجدد مي باشند.
تغذيه گاوهاي خشك به دو مرحله تقسيم مي شود.
الف)45 روز ابتداي خشكي:
در اين مرحله بايد مصرف ماده خشك را كنترل كنيد به نحوي كه خوراك از 2% وزن بدن دام بيشتر نشود.در اين دوره نبايد پروتئين اضافي در اختيار گاو قرار گيرد،نياز گاو خشك به كنسانتره اغلب ناچيز است و با مصرف روزانه حداقل 5/1 كيلوگرم به ازاي هر رأس گاو تأمين مي شود.هر چند مقدار مصرف كنسانتره با توجه به كيفيت علوفه و وضعيت بدني گاو خشك تا سه كيلوگرم در روز متغير مي باشد.در اين مرحله مقدار پروتئين كمتر (حدود 12%) و مقدار فيبر خام بيشتري نسبت به جيره گاو شيرده نياز خواهد بود.
علوفه مي تواند 80% ماده خشك مصرفي جيره را تشكيل دهد.ضمنأ قسمتي از اين علوفه جهت پيشگيري از بيماريهاي گوارشي بايستي خرد نشده باشد.
همچنين نسبت كلسيم به فسفر بايستي بين 45/1 تا 65/1 رعايت شود.
ب)دو هفته آخر خشكي:
جيره گاوها در طي اين دو هفته بايستي به تدريج به سمت جيره گاوهاي شيرده انتقال يابد.هدف از مديريت تغذيه در اين دوره پيشگيري از بيماريهاي گوارشي بعد از زايمان و حفظ توليد مطلوب دوره آتي مي باشد.
در اين مرحله به گاوها روزي 8/1 تا 5/2 كيلوگرم (با توجه به وزن بدن) كنسانتره بدهيد و به تدريج آنرا افزايش دهيد تا زمانيكه به اندازه حدود 1% از وزن بدن گاو برسد.ضمنأ مقدار علوفه مصرفي نيز حدود 6/1 تا 8/1 كيلوگرم به ازاي هر يكصد كيلوگرم وزن زنده (حدود 11 كيلوگرم) توصيه مي شود.
توجه داشته باشيد در صورتي كه پروتئين و موادمعدني هفته هاي آخر متوازن نباشد تغذيه با جيره هايي مشابه جيره گاوهاي شيرده براي گاو خشك بسيار مشكل آفرين خواهد بود.
براي استفاده از ساير افزودني ها در اين دوره با كارشناس تغذيه دام مشورت كنيد.
برخي نكات كاربردي در تغذيه گاو خشك:
1.جهت جلوگيري از مشكلات گوارش مثل اسيد در شكمبه يا جابه جايي شيردان،بهتر است 10 تا 25 در صد علوفه مصرفي را در قطعات بلندتر (خرد نشده) به مصرف دام برسانيد.
2.خوب است بدانيد بدليل انرژي بالاي سيلوي ذرت اين ماده نبايستي بيش از نصف علوفه مصرفي را به خود اختصاص دهد.
3.از شروع مرحله دوم خشكي (دو هفته آخر آبستني) تا 12 هفته بعد از زايمان روزانه 6 گرم نياسين (ويتامين b3) جهت كاهش بيماريهاي گوارشي در اختيار گاوها قرار دهيد.